معلم راهنمای یادگیری خلاق

***(مقدمه)***

با توجّه به موضوع مقاله كه ؛نقد وبررسي فعاليتهاي پس از متن در كتاب بخوانيم دوره ابتدايي مي باشد اهمّ مطالب موجود شامل بر مقوله هاي زير مي باشد:

الف :شرح، نقد وبررسي فعّاليتها ي موجود دركتاب فارسي

ب:طرح چند پيشنهاد جهت بهبود كمي وكيفي فعّاليتها.

در اين تحقيق سعي خواهد شد تا با مراجعه به كتب مرتبط  به موضوع اطلّاعاتي جمع آوري وبعد از آن با ربط منطقي آنها اهداف عمده ي فعاليّتها مشخص گردد ودر آخر راهكارهاي اساسي  در جهت بهبود كمي وكيفي اين فعّاليت ها ارائه شود وسپس يك طرح درس نمونه يه شيوه ي همياري مطرح مي گردد .

آنچه در اين تحقيق ارائه مي شود مي تواند گوشه اي از فرايند عظيم ياددهي ويادگيري در فعّاليت هاي كتاب فارسي را به رشته ي تحرير در آورد وبر همه ي معلّمان تكليف است تا با بررسي بخش به بخش هر تمرين آنها را آزموده وبهترين ها را گزينش و با دقّت ومراقبت لازم آنها را بكار بسته ونتايج بدست آمده را در فراخوانهاي مختلف در اختيار ديگر همكاران قرار دهند.

الف :شرح ، نقد و بررسي فعّاليت ها ي موجود دركتاب فارسي

اين فعاليت ها شامل موارد زير است:                      

*گوش كن وبگو

*ببين وبگو

* بگرد وپيداكن

*به دوستانت بگو

*واژه آموزي

*درست ونادرست

*نكته

*نمايش

*بازي

*كتاب خواني

*با هم بخوانيم

*درك ودريافت

*گفت وشنود

*فعاليتهاي ويژه

***(گوش كن وبگو)***

 اوّلين فعّاليت كتاب بخوانيم پس از پايان هر درس گوش كن وبگو است ،كه در تمام پايه هاي دوره ي ابتدايي مورد توجّه قرار مي گيرد .اين فعاليت ميان معّلم وشاگرد تعامل ايجاد مي كند. توجّه ودقّت وتمركز حواس وارتقاي درك شنوايي و مهارت در گفت وشنود از دست آوردهاي اين فعّاليت است.

از ديگر اهداف اين فعّاليت ارزيابي از ميزان آموخته هاي شاگرد از درس است واز طرفي شاگرداني كه درس را به خوبي فرا نگرفته اند از طريق دوستانشان با تكرار درس ،آن  رافرا  مي گيرند.

بايد اذعان داشت كه جامعه ي ما در بخش گوش دادن دچار مشكلاتي است هدف از اين قسمت تقويت تمركز وتوجّه وواكنش نسبت به محيط وجمله سازي وبيان شفاهي وتقويت         بنيه گوش دادن در كودكان است ،معّلم آزادانه مي تواند سئوالات ديگري در زمينه ي اين تمرينها مطرح نمايد (تقويت مهارت ادراكي گوش دادن )

چند توصيه ي مهم جهت دستيابي به اهداف فوق:

1-فرصت همفكري را براي همه ي شاگردان فراهم كنيد.

2-تاحد امكان پاسخ ها كامل ادا گردد.

3-شاگردان را عادت داده تا قبل از پاسخ دادن تفكّر نمايند.

4-شاگردان عادت كنند تازماني كه پرسش كامل خوانده نشده است پاسخ ندهند.

5-در صورت عدم پاسخ ،دانش آموز را هدايت نموده تا به متن بازگشته وپاسخ را تهيّه نمايد.

***(ببين وبگو)***

در اين فعّاليت از كتاب بخوانيم لازم است تا دانش آموز تصاوير را به خوبي مشاهده كند وآنچه را كه ديده است به زبان آورد. شاگرد بايد اين توانايي را بيابد كه تصاوير متوالي  را به يكديگر ارتباط دهد و مفهوم موجود در آنها را ازآغاز تا پايان دنبال نمايد .اين تصاوير اغلب در مورد مفاهيمي همچون مسائل اجتماعي و فرهنگي وتربيتي است وضمن بالا رفتن سواد موجب آشنايي با نكات مطرح شده مي گردد .

نظم فكري وتقوبت حافظه بصري وارتقاي درك شنوايي ورشد وپرورش قوه ي بيان از جمله اهداف اين فسمت با استفاده از چند تصوير مرتبط با هم تدوين شده است كه داراي اهداف زير مي باشد:

جمله سازي ،بيان شفاهي ،درك ارتباط ميان تصاوير ،حركت صحيح چشم با توجّه به خط فارسي و ساخت داستانهاي كوتاه و مرور آموخته هاازجمله ي اين اهداف است.

قابل ذكر است كه اين تمرينها را مي توان از طريق روشهاي مشاركتي  به بهترين شكل  ممكن آموزش داد.

در اين فعاليت به نكات زير توجه نماييد:

1-شاگردان را تشويق نموده تا به دقّت جزئيات موجود در تصوير را نگاه كنند.

2-در مورد تصاوير با هم صحبت وآنها را با زندگي روزمره خود ارتباط دهند.

3- تداعي تصاوير با رخدادهاي زندگي.

4-در مورد تصاوير توضيح داده وعلل آنها را شرح دهند.

5-توضيحات به شكل مبسوط باشد ونه مختصر.

6-شاگردان در مورد رخدادها اظهار نظر نمايند.

***(بگرد وپيدا كن)***

هدف از آوردن اين بخش آن است كه پس از خواندن درس شاگرد دوباره به درس رجوع نموده و دوباره درس براي آنها تكرار گردد كه خود يك شيوه ي خلّاق مي باشد.

پرسشهاي موجود داراي سمت وسوهاي مختلفي مي باشد و شامل چند دسته اند: برخي در جهت آموزش املا ،برخي آموزش حروف الفبا وتمرين استثناهاي فارسي و مانند اينها مي باشد .در اين دسته از فعّاليت ها هدف آن است كه ضمن مرور ونگاهي به كل متن درس توجّه آنها  به آن دسته از واژه هايي كه بايد پيدا كنند جلب شود وشكل نوشتاري آن ها  در ذهن     دانش آموزان نقش بندد.

دانش آموزان بايد در جست وجوي كلمات وجملاتي باشند كه در  حوزه هاي مختلف معنايي ويا املايي مطرح مي باشد مانند : آموزش املا و انشا و درك مطلب مورد نظر است.

از اهداف مهمّ در اين بخش بالا بردن دقّت كودكان در شناخت محيط ودقّت در درس  آموخته شده وايجاد حس كنجكاوي مي باشد وشاگرد با توجّه به صورت كلي كلمه خواندن آن را با كمك تصوير فرا مي گيرد نحوه ي آموزش اين تمرين باتوجّه به شرايط كلاس ونظر معلّم مي تواند متفاوت باشد.

براي رسيدن به اهداف اين بخش از فعّاليت ها توجه به نكات زير ضروري است:

1-از دانش آموزان خواسته شود براي يافتن پاسخ ،درس را از اوّل تا آخر مرور نمايند

2-بهتر است براي يافتن پاسخها به صورت گروهي عمل نمايند و گاه براي جذاب شدن تمرين را به شكل مسابقه مي توان اجرا نمود.

3-پس از يافتن پاسخ توسط شاگردان بهتر است پاسخها خودشان  را با ساير موقعيت ها ارتباط دهد.

4-پس از انجام فعّاليت بايد پرسيده شود كه چه نكاتي را د دريافته اند.

***(به دوستانت بگو)***

اين فعّاليت مندرج در  كتاب بخوانيم علاوه بر مهارتهاي مربوط به گفت وشنود وتوسعه ي درون دادها وبرون دادهاي شفاهي كودكان در پي آن است تا دانش آموزان بتوانند در يك فضاي َامن و صميمي و بدون هيچ اضطراب و تشويش نظرها وعقايد واحساسات و عواطف خود را به راحتي در جلوي جمع بيان نمايند.

برخي از پرسشها ي مندرج در اين فعّاليت به منظور پيوند دادن متن درس با زندگي واقعي و وادار نمودن آنها به حل يك مسئله اجتماعي است و برخي ديگر مكمّل معنايي درس و بسياري ديگر از آنها به طور مستقيم بربيان احساسات وعقايد دانش آموزان معطوف است.

ايجاد ارتباط عاطفي وفضاي صميمي وبحث وگفتگو در محيطي پر از مهر ودوستي وتقويت مهارت گفتن وشناخت افراد خجالتي وايجاد  اعتماد به نفس  از اهداف مهم اين بخش از تمرينها است.

اين تمرينها جنبه ي خلّاق داشته وباز پاسخ هستند وشاگرد با استفاده  از تخيّل ويا تفّكر مطلبي را در ذهن خويش مدوّن وبه دوستان خوددر كلاس ارائه مي دهد.

همه بايد حرف بزنند ومعلّم با ايجاد فرصتهاي مساوي براي همه ي شاگردان آنها را تشويق به گفتن مي نمايد

.توصيه مي شود :

1-دانش آموزان در مورد سئوال در گروه خود ويا با گروههاي مجاور بحث وتبادل نظر نمايند.

2-معلّم بايد فضايي فراهم آورد تا دانش آموزان ضمن پاسخ به پرسشها موقعيتهاي قبلي را نيز كه مرتبط با اين پرسشها مي باشد را بيان نمايند.

***(واژه آموزي)***

قلب هر زبان واژه هاي آن زبان هستند .كودكان از پايه ي سوم مي توانند تا سه هزار واژه به گنجينه واژگاني خود بيفزايند.

هنگام ورود به مدرسه كودكان تعداد زيادي از واژه ها را از طريق برخورد با اطراف خود دريافته اند ودر ذهن خود دارند برخي از واژه ها را در گفتگوهاي روزمره استفاده وبرخي را اگرچه استفاده نمي نمايند امّا مفهوم آنها را مي دانند.

كودكان در دبستان شكل نوشتاري واژه ها را از طريق خواندن همراه با معناي آن به ذهن     مي سپارند.يكي از راههاي واژه آموزي كشف روابط مفهومي واژگاني به صورت مختلف است برخي از اين راهها عبارتند از:هم مفهومي،هم معنايي،تضاد معنايي وتضاد متشابه.

 براي آموزش بهتر واژه آموزي بايد به نكات زير توجّه نمود:

1-تعميم واژه هاي آموخته شده به زندگي روزمره.

2-در آموزش واژه ها از شاگردان خواسته شود تا بگويند چند بار با واژه ها  برخورد نموده وچگونه.

3-در كلاس فرصتهايي ايجادنموده تا شاگردان واژه ها را در گفتار ونوشتار به كار ببرند.

***(درست و نادرست)***

اين فعّاليت از كتاب بخوانيم مشتمل برجملاتي است كه برخي از آنها از نظر معنايي درست و برخي ديگر نادرستند. بيشترآنها با متن درس ارتباط دارند و برخي ديگر به  اطلاعات عمومي شاگرد مربوط مي شود.

فعّاليت مذكور كه در همه ي پايه هاي دوره ي ابتدايي يافت مي شود سهمي از تحقّق اهداف برنامه ي درسي زبان آموزي را به عهده دارد. علاوه بر تقويت دقّت وتمركز شنوايي وتوجّه دادن دانش آموزان به هسته ي معناي پيام در جمله، بيشتر نقش ارزشيابي ميزان درك وفهم شاگردان را نسبت به درون مايه ي درس بررسي مي كند.در اين فرايند ارزشيابي فقط ميزان درك شاگردان براي معلّم سنجيده نمي شود بلكه خود نيز نوعي ارزشيابي براي شاگردان است.او با حدسي كه در باره ي درست يا نا درست بودن جمله مي زند ميزان دانسته ها و  يافته هاي خود را از درس مي سنجدوضعفها وقوّتّها برايش آشكار مي شود.در اين ميان پاسخهاي درست واشتباه خود را با ديگر هم كلاسان نيز مقايسه مي كند.

علاوه برموارد مذكور جملاتي كه براي شاگردان خوانده مي شود ساختار نوشتاري آنها نيز براي او روشن مي شود و براثر تكرار در شنيدن جملات صحيح نوشتاري است كه نوشتن  آنها به صورت صحيح نيز براي او آسان مي شود در نتيجه بسياري از فعّاليت هاي شفاهي        هم به نگارش شاگردان كمك مي كنند.

براي اجراي بهتر اين فعّاليت توجّه به اين نكته ها ضروري است:

1-چون اين فعّاليت جنبه ي ارزشيابي دارد در صورت حدسهاي نادرست سعي شود تا دانش آموز علّت ضعف را كشف وآن را برطرف نمايد.

2-محيط كلاس هنگام طرح پرسشها بانشاط وپر تحرّك باشد.

3-براي پاسخگويي به دانش آموزان فرصت دهيد.

4-اين فعّاليت به شكلهاي گروهي وفردي قابل اجرا مي باشد.

5-در صورت پاسخ اشتباه شاگردان را تشويق تا به گفتگو پاسخ صحيح را پيدا نمايند.

***(نكته)***

براي بكارگيذي درست زبان و توفيق در برقراري ارتباط گفتاري ونوشتاري و  سازمان دهي بهتر ذهن و فكر، دانش آموزان نيازمند هستند تا الگوهاي صحيحي را در زبان فارسي معيار بدانند و عادت كنند تا از آنها در گفتار ونوشتار خود استفاده نمايند.

در روند زبان آموزي در ابتدايي، علاوه بر تلاش براي رشد وتقويت مهارت زبان آموزي نقش   فرا زباني وتقويت آن در ذهن وزبان نيز در برنامه ي درسي زبان آموزي مطرح است به طوري كه دانش آموز بتواند از زبان فارسي معيار براي تغيير وتفسير زبان استفاده نمايد يعني واژه اي را تفسير ويا تعريف كندوبه تشريح وتبيين عناصر زباني بپردازد وسازمان دروني كلمات وجملات را بشناسد وبتواند جملات صحيح دستوري را در گفتار ونوشتار خود به كار گيرد.

در كتاب سوم بخشي به نام نكته مطرح شده است تا از طريق اين فعّاليت باساخت نحوي زبان آشنا شود.

بيشتر تمرينهاي مربوط به فعّاليت نكته كار روي ساختار جمله است وتطبيق دادن فعل با فاعل وبه كارگيري ساختار جمله هاي صحيح با الگوهاي دستوري منطبق برزبان فارسي معيار وبه كار گيري ساختار صحيح جمله ها با توجّه به زمانهاي مختلف وبه كارگيري صفت واضافه كردن صفاتي به اسم ها براي زيباتر شدن جمله ها وموارد ديگر از طريق اين فعّاليت آموزش داده مي شود.

در آموزش اين فعّاليت بايد نكات زير را در نظر داشت:

1-آموزش دستور زبان به شكل غير مستقيم انجام مي پذيرد.

2-اموزش بايد با استفاده از مثالهاي فراوان و مرتبط با نكته صورت بپذيرد.

3-نكته را با درسها وتجارب كودك پيوند زد.

4-شرايط را به شكلي مهيّا نماييم تا دانش آموزان جملات متنوع تري را مطرح نمايند.

***(نمايش)***

نمايش در بروز افكار ،احساسات ، عواطف وتظاهرآنها به نحوي در چهره وديگر اعضا واندامهاي بدن است.تيشتر فعّاليت هاي نمايشي در كتاب فارسي سوم ،بازي هاي نمايشي است كه به دو شكل صامت وگويا است.در نمايش صامت كه«پانتوميم» ناميده مي شود تصوير افكار،احساسات وعواطف كه روي صورت واندام هاي بدن،دست ها تجلّي مي يابدنشان داده مي شود.

نوع ديگر نمايش ،با گفتگو همراه است كه در آن روندي داستاني دنبال مي شود.بازيگران با حركات نمايشي وگفتگو ها ،حوادث وشخصيت هاي داستان را به گونه اي مجسّم مي كنند تا هم داستان را به اجرا در آورند وهم بتواننددر بيننده تأثيرلازم را بگذارند.

نوع ديگر نمايش،نمايش خلّاق است.اين نوع نمايش ،يك فعّاليت نمايشي سازمان يافته است كه بيشترين تأكيد آن،بر مراحل انجام دادن كار است تا برحاصل آن.

فعّاليت فوق بايد به خودي خود خلّاق باشد و عمق بيشتر شخصيت ها ونكته هاي نهفته ي نمايش را نشان دهد.نمايش خلّاق از هر گونه رسميّت رها است هدف آن بيشتر رضايت خاطر در افرادي است كه خود را درگير آن كرده اند.اين فعّاليّت بخشي از طبيعت كودك است و  مي تواند به راحتي و با موفّقيت توسط آموزگار محترم ابتدايي به كار گرفته شود.

بهتر است آموزگار پيش از انجام نمايشهاي خلّاق براي آماده سازي شاگردان بازي هايي مانند چيستان،حدس زدن و چه احساسي دارم  را انجام دهد.

انجام نمايش ما را در رسيدن به اهداف زبان آموزي ياري مي دهد و به طور كلي نمايش تأثيرات آموزشي وپرورشي در رفتار دانش آموزان دارد،برخي از اين تأثيرات عبارتند از :

1-كمك به دانش آموز در بيان فكر واحساسات دروني خويش.

2-مفهوم آموزشي از موارد مورد توجّه در نمايش است.

3-نمايش امكاني را فراهم مي كند تاخلّاقيت وابتكار شاگردان كه در قالب ذهن اوست به عمل وحركت درآيد.

4-نمايش موجبات شادي ونشاط وانبساط خاطر را در دانش آموز فراهم مي كند واز خشكي برنامه هاي درسي مي كاهد.

***(بازي)***

كودك در زمان كودكي ، بسياري از اوقات خود را به بازي مي گذراند.اوبسياري از دانش وتجارب خود را در باره ي دنياي پيرامون از طريق بازي به دست مي آورد. او از طريق بازي نخستين گامها را براي اجتماعي شدن برمي دارد .از طريق بازي گروهي،همكاري وتشريك مساعي در وي ظاهر مي شود. مي آموزد كه چگونه مورد پذيرش اعضاي گروه  قرار گيرد وبه رعايت نكات اجتماعي وقواعد بازي بپردازد.

او در بازي هاي گروهي با ارزشهاي اخلاقي آشنا مي شود و توانايي هاي خود را با ديگران مقايسه مي نمايد وموجب ارتباط بهتر او مي گردد .

بازي مورد تأكيد در برنامه هاي درسي زبان آموزي است زيرا از طريق بازي هاي گروهي شاگرد به ارتقاي شنوايي ورشد قوه ي بيان و تقويت چهار مهارت زبان آموزي نائل مي گردد.

زندگي از نظر كودكان به معناي بازي است بنابراين مؤلفين با الهام از اين نظريه ي تربيتي بخش بازي را مدون نموده اند وهمچنين با نمايش هاي ساده محيطي را براي كشف استعدادهاي كودكان و آموزش غير مستقيم مسائل ومهارتهاي زباني و آماده كردن كودك براي آينده فذاهم آورده اند .

براي بهره گيري مطلوب تر از اين فعّاليت به نكات زير بايد توجّه نمود:

1-در بسياري از بازيها هدف آن مي باشد كه فرد از قوّه ي فكر وزبان از طريق ارتباط ميان شاگردان استفاده نمايد.

2-براي جذّاب كردن بازي ها از بازي هاي منطقه اي استفاده گردد.

3-طول زمان بازي جهت جلوگيري از خستگي دانش آموزان  كوتاه باشد.

4-هنگام استفاده از بازي هاي زباني بايد به شاگرد فرصت تفكّر ومشاركت ،جهت پاسخ گويي داده شود.

5-از فزايند بازي مي توان در جاي جايٍ تدريس استفاده نمود.

***(كتاب خواني)***

كتاب مناسب ، بهترين وسيله براي دانش آموز جهت غني تر كردن  اوقات فراغت و لذّت از آن لحظات است .خواندن كتاب ،عادت به مطالعه وانس با آن ،رشد كلاس ، پرورش قدرت تفكّر ،اخذ اطّلاعات وغني كردن اندوخته هاي ذهني  و گنجينه ي واژگاني و افق                درك مفاهيم ، به واسطه ي كتاب خواني در دانش آموزان گسترش مي يابد.

خواندن كتابهاي داستاني ،ابزار مناسبي براي تربيت كودك وشكل گيري شخصيت وي در جهتي است كه جامعه از او انتظار دارد.كتاب خواني فرصتي براي كودكان فراهم مي كند تا بسياري از ارزش هاي اخلاقي وخصوصيات پسنديده در وي دروني شود.كودك دبستاني، ميل به همانند سازي دارد.هنگامي كه او داستاني را خوانده ويا مي شنود ،دوست دارد ،خود را در متن آن بيابد و با شخصيت داستان همانند سازي كند .در نتيجه ،الگوي شخصيتي موجود در داستان ،در كودك شكل مي گيرد واو رفتارهاي خود را با رفتارهاي مطلوت  شخصيت داستان ،منطبق وهمانند مي سازدواز رفتارهاي ناشايست شخصيت هاي داستان ،به خطا بودن رفتار خود پي مي برد و براين اساس سعي در تغيير رفتار خويش مي نمايد.

اوبا مطالعه ي داستان ،بسياري از رفتارهاي اجتناعي وراه برقراري ارتباط را مي آموزد،نسبت به دنياي اطراف خود،به شناخت وتجارب ارزشمندي دست مي يابدو مطالب  زيادي فرا مي گيرد. 

براين اساس، برنامه ي درسي زبان آموزي تأكيد ريادي برانجام اين فعاليت داردوتوصيه مي كند كه هر هفته حداقل يك كتاب توسط شاگرد خوانده ودر كلاس جهت بحث مطرح شود.گاهي در مورد عناصر ويا شخصيت ها ويا پيامها بحث نمايند وگاه خلاصه آن را بيان نمايند،گاه احساس خود را از خواندن اين داستان بيان نمايند،با نام نويسنده وبا شناسنامه ي كتاب آشنا شوند ،چرا كه اين فعاليت تمريني براي مطالعه در دوران بزرگسالي است.

بايد توجّه داشت كه در اتخاذ شيوه ي مناسب اين روش دست معلم باز است ،امّاپيشنهاد مي شود كه در گروههاي دو ويا سه نفره ،كتاب را براي دوستان خود بخوانند و بقيه پس از اتمام داستان در مورد متن داستان با يكديگر گفت وگو نمايند.

آموزش كتاب خواني مي بايست از دوران كودكي آغاز گردد مؤلف باعنايت به اين مهم پنجاه وهفت عنوان كتاب مناسب كودك را در پايان كتاب بخوانيم پيشنهاد نموده است اين كتابها محتواي دانشي دارند وسعي مي كنند كه فضاي كتاب خواني را گسترش دهند، ازطريق اين تمرين مهارت خواندن در آنها گسترش مي يابد

***(با هم بخوانيم)***

لذت بردن از زندگي از اوّلين وبديهي ترين حقوق كودكان است بنابراين، فعّاليت فوق با توجّه به اين اصل تدوين شده وفقط جنبه ي التذاذي دارد ،كودكان از با هم بودن وبا هم خواندن بسيار لّدت مي برند اين شعرها همراه با وزن وآهنگ دلنشين مي باشند واوقات خوش   وبا نشاطي را براي شاگردان در كلاس وخارج كلاس ايجاد مي نمايند.

شعر وسرود براي كودكان ،گذشته از ايجاد نشاط زمينه اي مناسب براي زبان آموزي ،شناخت واژگان ،آشنايي با مفاهيم و ارزشهاي اجتماعي واخلاقي وديني و علمي وفرهنگي ايجاد  مي كند.سرودن براي كودكان از دير باز در فرهنگ ما رايج بوده است .معمولاً شعر كودك را بزرگسالان مي سرايندكه آنها بايد نكاتي را در نظر داشته باشند:

الف:دنياي كودك را به خوبي شناخته باشند.

ب:از وزن هاي كوتاه وآهنگين استفاده نمايتد.

ج:از واژگان خود كودكان استفاده نمايند.

د:از پرداختن به مفاهيم مشكل بپرهيزند و000.

شعرها در كتاب بخوانيم داراي ويژگي هاي خاصّي مي باشد همجون:

1-هرسروده متناسب بادروس فصل آورده شده است.

2-آهنك سروده ها متناسب با عواطف كودك است.

3-در پايه هاي سوم تا پنجم سعي شده است تا از اشعار شاعران بزرگ نامدار نيز بهره گيري شود.

4-بيشتر سروده ها در قالب چهارپاره آورده شده است.

5-براي كوتاه كردن شعرها گاهي اوقات بند يا بندهايي از شعر حذف مي گردد.

 براي اجراي بهتر اين فعّاليت توجّه به نكات زير داراي اهمّيت است:

1-بهتر است سروده ها گروهي خوانده شوند.

2-استفاده از نوارهاي موسيقي هم آهنگ با شعرها.

3-عدم ضرورت در حفظ وتوضيح شعرو معرفي قالب شعري.

4-شناخت شاعران اين سروده ها در حدّامكان.

5-دقيق خواندن شعر توسط معلّم.

6-اجراي اين شعرها براي ترغيب و تشويق در مراسم آغازين.

7-بنا به ضرورت، آموزگار شعرهاي ديگررا هم به صلاحديد خود مي تواند استفاده نمايد.

***(درك ودريافت)***

در پايه ي چهارم وپنجم فعّاليت فوق آورده شده است.اين فعّاليت موجب تعامل بين معلّم وشاگرد مي گردد.توجّه،دقت،تمركز خواس،ارتقاي شنوايي ومهارت در گفت وشنود از نتايج اين فعّاليت مي باشد.

با طرح اين پرسشها معلّم از ميزان آموخته هاي كودك آگاه مي گرددوشاگرد مطالبي زا كه ياد نگرفته است را مرور مي كند.

براي انجام بهتر اين فعّاليت توجه به نكات زير ضروري مي نمايد:

1-پس از طرح پرسش براي ارائه ي پاسخ فرصت تفكّر داده شود.

2-بهتر است پاسخها مبسوط باشد ونه مختصر.

3-شاگرد را عادت دهيم تا با تفكر سئوال را پاسخ دهند.

4-نظر شاگردان را در باره ي سئوالات جويا شويم.

***(گفت وشنود)***

از طريق اين فعّاليت دانش آموزان در فضايي صميمي بدون هيچ اضطرابي نظرات خود را در گروه ويا كلاس ابراز مي كنند.

برخي از پرسشهاي مطرح شده جهت پيوند ميان تجارب عادي كودكان با محتواي درس است و برخي ديگر مكمّل معنايي درس مي باشند.جهت بهبود در اجراي اين فعّاليت توجّه شود كه :

1-پس از طرح پرسش شاگردان در گروه بحث وسپس با گروههاي مجاور گفت وگو نمايند.

2-شاگردان مي توانند از موقعيت هاي مشابه كه برايشان اتّفاق افتاده است ياد نموده وآنها را براي كلاس مطرح كنند.

***(فعّاليتهاي ويژه)***

چنانكه قبلاًو در پايه هاي اوّل تا سوم اشاره شد فعّاليت هايي همچون(نمايش ،بازي، كتاب خواني و با هم بخوانيم) وجود دارد كه در پايه ي چهارم وپنجم تحت عنوان فعّاليتهاي ويژه مطرح شده است وداراي همان اهمّيت واهداف قبلي بوده ومي باشد.

ب:طرح چند پيشنهاد جهت بهبود كمي وكيفي فعّاليتها.

اكنون پس از بررسي فعّاليت هاي موجود در كتاب بخوانيم فهرست وار چند پيشنهاد وراهكار جهت بهبود تدريس كتاب بخوانيم وفعّاليتهاي فوق ارائه مي گردد:

1-    برخي از شعرهاي موجود، تناسبي باسن كودكان ندارد وبهتر مي نمايد از سروده هاي     ساده تر استفاده شود.

2-   برخي از دروس طولاني وملال آور هستند وبهتر است كه موارد اضافه حذف ودروس كوتاه تر شوند

3- ايجاد نگرش مثبت در معلّمان نسبت به كتاب فارسي جديد از طريق برگزاري همايش ها وسمينارهاي كوتاه وبلند مدّت

4-  تربيت مدرسان مراكز تربيت معلّم به دليل برخورد مستقيم با دانشجويان بدوورود به حرفه ي آموزگاري

5-   هماهنگي با دفتر تكنولوژي جهت تهيّه ي وسايل كمك آموزشي

6-   آموزش هماهنگ راهنمايان تعليماتي، مديران ومعاونان مدارس ابتدايي

7-    ارزيابي وسيع كتاب جديد از ديد معلّمان ، شاگردان ،اوليا وتمامي افراد واقشار ذينفع

8-  حفظ پويايي كتاب جديد از طريق مطالعه وسيع وهميشگي نظام هاي زبان آموزي جهان

9-   توجّه به تدريجي بودن آموزش وعدم شتاب زدگي در تدريس اين كتاب

10 -تشويق معلّماني كه در زمينه ي فوق تلاش وفعّاليت ويژه مي كنند

11-ارزشيابي از دروس به صورت غير مستقيم

12-داشتن سعه صدر جهت انجام فعّاليت هااز طرف معلّمان

13-ايجاد محيط مناسب در كلاس براي ابراز خود در گروه

14-برآوردن نيازهاي رواني كودك از طريق انجام فعّاليت هابه شيوه ي مشاركتي(تعلّق به گروه،نياز به محبّت،پذيرش اجتماعي و000.)

15- نظارت دقيق معلّم در مراحل اجراي تدريس

16-استفاده از كاغذهاي مناسب در تهيّه ي كتب درسي

17-استفاده از چند تصوير واقعي در كنار تصاوير نقّاش شده بخصوص در پايه ي اوّل

18-دادن فعّاليت هاي انتخابي جهت انجام آنها توسط شاگردان

19-اقدام جهت فراخوان بزرگ(بازي وآموزش )در سطح ايران وجهان.

***(منابع)***

-آتش روز،منوچهر،مجموعه طرح درسهاي نمونه بخوانيم اول،زمستان 1383.

-آتش روز،منوچهر،بررسي مشكلات مربيان تربيتي،فوق ليسانس،زمستان 1374.

-پيري،عفّت،بررسي كتاب بخوانيم پايه ي اول دبستان،ليساني،مركز تربيت معلّم شيخ انصاري دزفول،1382

-روش تدريس فارسي،مراكز تربيت معلّم.

-زندي،بهمن،روش تدريس فارسي (در دوره دبستان)،چاپ اول،تابستان1378.

-زاهدفر،شهناز،بررسي وتجزيه وتحليل كتاب جديدالتاَليف فارسي اول دبستان،ليسانس،مركز تربيت معلّم شيخ انصاري دزفول،1382.

-سنگري ،محمّد رضا،طراحي آموزشي فارسي اول،چاپ اول،1383.

-شريعتمداري،علي،اصول وفلسفه ي تعليم وتربيت،چاپ سيزدهم،1378.

-قاسم پور،داريوش،بررسي ميزان تاثيرگذاري كتاب بخوانيم وبنويسيم در مهارت هاوفرايند آموزشي دانش آموزان پسر پايه ي پنجم ابتدايي شهرستان شوش،ليسانس،مركز تربيت معلّم شيخ انصاري دزفول،1382.

-كتابٍ معلّم (راهنماي تدريس)فارسي اول و دوم وسوم وچهارم،جمعي از مؤلفين،1383.

-نديمي نسب،پوران،بررسي روشهاي تدريس كتاب فارسي،ليسانس،مركز تربيت معلّم شيخ انصاري دزفول،زمستان 1380.