تعريف ارزشيابي توصيفي : الگويي كيفي است كه تلاش مي كند به عمق و كيفيت يادگيري همه جانبه ي دانش آموزان توجه كند و توصيفي از وضعيت يادگيري آنها ارائه دهـد كه مـوجب اصلاح و بـهـبـود و توسعه ي مهارتها ، دانش ها و نگرش هاي دانش آموزان  شود .

اهداف :

1 – بهبود كيفيت فرايند ياد دهي – يادگيري

2 – فراهم نمودن زمينه ي مناسب براي حذف پديده ي تاسف بار بيست گرايي

3 – تاكيد بر اهداف آموزش و پرورش از طريق توجه به فرايند ياد گيري به جاي تاكيد بر محتوي

4 – فراهم نمودن زمينه ي مناسب براي حذف حاكميت مطلق امتحانات پاياني

5 – افزايش بهداشت رواني در محيط ياد دهي – يادگيري باكاهش اعتبار نمره و كاهش استرس

6 – پرداختن به تمامي ابعاد دانش آموزان ( جسماني – اجتماعي – عاطفي – عقلاني )

7 – و …

ابزارهايي كه مي توان در ارزشيابي توصيفي از آنها بهره گرفت :

بازخورد : نظر و واكنش معلم ، نسبت به وضعيت يادگيري دانش آموز است .

انواع باز خورد : بازخورد رسمي = نوشته ها و توصيه هاي معلم

بازخورد غير رسمي = صحبتهاي شفاهي معلم با دانش آموزان در حين كار و فعاليت ياد گيري

براي ارائه ي يك بازخورد سازنده از فعاليت كودك ، بهتر است جملات خود را بااين عبارتها آغاز كنيد :

دانش آموز خوبم ( يا دختر و پسر خوبم ) شما موفق شده ايد كه ………………………………..

باخوشحالي زياد مي گويم كه شما از عهده ي ………………………………………

پسر خوبم شما …………………………..را ياد گرفته ايد .

تواناييت در …………………………بهتر شده است .

كارت نسبت به قبل بهتر شده است .

پيداست كه براي اين كار خيلي تلاش كرده اي .

امروز از كارت لذت بردم .

وقتي مي بينم كه كارت بهتر شده است ، خوشحال مي شوم .

امروز موفق شدي كه ……………….را به درستي انجام بدهي .

تلاشت براي انجام اين كار ، ستودني است .

بازخوردها بايد فرد را به تلاش بيشتر وادارد ، جملاتي مانند ( توهميشه موفق هستي ) نوعي خوش بيني بيش از حد را به وجود مي آورد كه ممكن است سطح تلاش كودك را كاهش دهد ، بنابـر ايـن بـازخـورد هاي مثبت افراطي نقش مخربي در شخصيت كودك دارد .

اگر معلم قصد داشته باشد ايـن مفهوم را بـرساند كـه دانش آموز نياز مند كمك و فعاليت خاصي است ، بهتر است جملات خود را با اين عبارتها آغاز كند :

نياز مند آن است كه …………………………………………

در زمينه ي ……………………………….به تقويت نياز داري

به نظر مي رسد در ………………………………….مشكل داري

با انجام فعاليتهاي ………………………در زمينه ي ……………………….موفق مي شوي

جملاتي كه نبايد آنها را در بازخوردهاي توصيفي به كار برد :

نمي تواند يا نمي تواني                   هميشه اشتباه مي كني             

قادر نيستي يا قادر نيست

كارهايت كثيف و نامرتب است         هميشه ناقص مي نويسي

ويا هر برچسبي كه منجر به برداشت منفي از تواناييها و قابليتهاي دانش آموز شود .

موارد استفاده از روش ( واقعه نگاري ) :

روش واقعه نـگاري يـك روش مـشاهـده ي مستقيم رفتار است و ابزاري است كه از طـريـق آن بـرخـي رفتارها و اعمال ويژه ي دانش آموز در آن ثبت مي شود تا در هنگام ارزشيابي از آن استفاده شود . اين ابزار در هر زمان كه معلم احساس كند لازم است رفتار خاصي از كودك در زمينه ي درسي – اجتماعي و … ثبت شود اقدام به استفاده از آن مي كند . كل رفـتـار ، صـرف نظر از مـثبـت يا مـنـفي بـودن آن ثـبت مي شود . لازم است شرايط بروز رفتار نيز مشخص شود و فعاليتهاي خاص درسي ، رفـتـار اجـتماعي ، رفتار عاطفي ، فعاليت بهداشتي و … رانيز مي توان به طور خاص ثبت كرد .

معلمان مي توانند به شيوه هاي مختلف و متناسب با علاقه ي خود برگهاي ثبت مـشـاهده را طبقه بندي و نگهداري نمايند .

مي توانند آنها را به صورت دفترجه اي در آورند و در آن بـراي هـر دانـش آمـوز تعدادي بـرگ در نظر بگيرند .

لزومي نيست كه براي هر دانش آموز مشاهده اي ثبت شود .

اين برگها تنها در نزد معلم باقي مي ماند ودر صورت نياز به مدير ، معاون ، يا والدين عرضه مي شود .

در پايان سال تحصيلي معلم مي تواند اين برگها را امحا كند و يا بـرگهـا را در پـوشـه ي مخصوص قرار دهد.

پوشه ي كار : ابزاري است كه مجموعه اي از نمونه ي آثارو محصولات فعاليتهاي مختلف دانـش آمـوز ، در آن به شكل مدوني گرد آوري مي شود كه قابل ارزشيابي باشد .

موادي كه در پوشه ي كار نگهداري مي شوند ، مي تواند شامل موارد زير باشد:

آثار و تكاليف نوشتني دانش آموز ، تمرينات ، املا ، و جمله نويسي و ….

آثار هنري دانش آموز از قبيل : نقاشي ها

آزمون هاي مدادكاغذي ( آزمونها بايد بدون بارم باشند )

گزارشي از فعاليتهاي علوم – فعاليتهاي كلاسي و خارج از كلاس

تشويق ها و …

چك ليست ( سياهه ي رفتار ) : عبارتست از مجموعه اي از نشانه هاو شواهد كه به يك انتظار يا انتظارات خاصي مربوط مي شوند . معلم بر اساس مشاهدات معمول خود در كلاس درس يا فضايي ديگر ، وجـود يا عدم وجود شواهد را در رفتار و عملكرد فرد مشخص مي نمايد .

همكاران محترم توجه داشته باشند كه :

استفاده ي گسترده از چك ليست ها خسته كننده و وقت گير است و بر اين اساس معلم تـنـها در مـوارد خاص كه تشخيص مي دهد از اين ابزار بايد استفاده كند .

بهتر است چك ليست در پوشه ي كار نگهداري شود .

ترديدي نيست كه براي تمام انتظارات و اهداف نبايد چك ليست درست كرد .

انتظارات و اهدافي كه از روشهاي ديگر مي توان شواهدي گرد آوري كرد نيازي به چك ليست ندارند .

آزمون هاي مداد كاغذي : يكي از ابزارهاي جمع آوري اطلاعات بـراي ارزشيابي از عـمـلكرد تـحصيـلي دانش آموزان است كه در برخي دروس مانند رياضي ، املا ، و … با نظر معلم از آن استفاده مي شود و در دروس ديگر مانند علوم ، قرآن ، خواندن ، و ورزش نيازي به آزمونهاي مدادكاغذي نيست .

توجه : اين آزمون ها نبايد وضعيت اضطراب آور امتحان را تداعي كند.

شرايط بايد طوري فـراهـم شود كـه دانش آموز بـدون نگراني و مـانند جلسات اجراي تكاليف درسـي پاسخگوي سوالات كتبي معلم باشد .

در ارزيابي آزمون ها تنها به باز خورد توصيفي اكتفا شده و از دادن هر گونه رتبه يا نـمره خود داري شود .

ضمناً در بـررسـي نتايج اين آزمون ها مي توانيم از روش ( خود سنجي ) و ( همسال سنجي ) استفاده كنيم .

مقياس ها در عملكرد درسي :

در حد انتظار ( تحقق يافته ) : خطا حد اكثر 2 يا 3 مورد

نزديك به حد انتظار ( نسبتاً تحقق يافته ): خطاهاي بيش از سه مورد

احتياج به تلاش بيشتر : خطاهاي مكرر و زياد ديده شود و به عبارتي دانش آموز به نيمي از اهداف و انتظارات دست نيافته است و

منبع/www.awalyha.blogfa.com  احمد مبارکی